Bu mövzuda TAP Əlil Arabalarının Təcili Vəziyyətlərdə Qiymətləndirilməsi Formasına baxacağıq. Yükləyin və bir nüsxəsini çap edin.
Təcili vəziyyətdə əlil arabası ilə təmin etmək üçün qiymətləndirmə ilk vacib addımdır.
Qiymətləndirmədən əldə edilən məlumatlar sizə aşağıdakıları planlaşdırmağınıza kömək edəcəkdir:
- Şəxsin müvəqqəti və ya uzunmüddətli əlil arabasına ehtiyacı olub-olmaması
- Şəxsə nə öyrətmək lazımdır?
- Prioritet təkrar baxış ehtiyacları varmı
- Digər xidmətlərə yönləndirmə
Formada bu işarəni gördüyünüz zaman, bu, şəxsin yönləndirməyə ehtiyacı ola biləcəyi deməkdir.
Pasiyentlə birlikdə oturmaq üçün yer tapın. Qiymətləndirmə formasındakı suallardan istifadə edərək aşağıdakılar haqqında məlumat əldə edin:
- Onların hər hansı bir sağlamlıq problemi varmı
- Əlil arabasına müvəqqəti və ya uzunmüddətli ehtiyaclarının olduğu
- Əvvəllər əlil arabasından istifadə edib-etmədikləri və bunun onların ehtiyaclarını ödəyib-ödəmədiyi
- Otura bilmək qabiliyyəti
Bu sualların ən uyğun əlil arabasını seçməyə kömək edəcəyini şəxsə izah edin.
Təcili vəziyyətdə əlil arabası ilə nə etməli olduqlarını başa düşmək üçün həmin şəxsi və/və ya baxıcını cəlb edin.
Pasiyent haqqında məlumat
Əvvəlcə əlaqə məlumatları, cinsi və yaşı daxil olmaqla şəxs haqqında ümumi məlumat toplayın.
Fövqəladə hallarda insanlar yerlərini dəyişə bilərlər və təkrar baxış üçün mobil telefon nömrəsi vacibdir. Əgər şəxsin mövcud əlaqə nömrəsi varsa, ikinci əlaqə nömrəsi istəyin.
Çəki
Şəxsin çəkisini də qeyd etmək lazımdır. Əgər o, bilmirsə və sizin tərəziniz yoxdursa, bu təxmini ola bilər.
Sual
Şəxsin çəkisini qeyd etmək nəyə görə vacibdir?
Əgər b-ni seçmisinizsə, doğrudur!
Əlil arabalarının təhlükəsiz şəkildə saxlaya biləcəyi maksimum çəki limitinə malik olduğu üçün şəxsin çəkisi vacibdir.
a və c səhvdir.
Qiymətləndirmə müsahibəsi
Məlum sağlamlıq problemləri
Şəxsin hər hansı məlum sağlamlıq probleminin olub-olmadığını öyrənmək üçün qiymətləndirmə formasının bu hissəsindən istifadə edin.
Məlum bir sağlamlıq problemi əlil arabası seçiminə istiqamət verə bilər. Bununla belə, nəzərə alınmalı digər amillər də var.
Sual
Romanı xatırlayırsınız?
Romanın 10 yaşı var və ayağından ağır zədə alıb. O, həmçinin qolundan da zədə alıb.
Ayağında xarici fiksator var və zədələri sağalana qədər ona ağırlıq verə bilmir.
Roman üçün hansı sağlamlıq problemini seçərdiniz?
Uyğun gələnlərin hamısını seçin.
Əgər a-nı seçmisinizsə, doğrudur!
Romanın sınığı var, bu da müvəqqəti zədədir.
Həmçinin onun sağalmasına kömək edəcək xarici fiksatorunun olduğunu da yazmalısınız.
Sağlamlıqla bağlı naməlum problemlər
Şəxsin sağlamlığı ilə bağlı problemi ola bilər, amma onun necə adlandığını bilməyə bilər.
Sağlamlıq probleminin insanın hərəkətliliyinə və oturma qabiliyyətinə necə təsir etdiyini öyrənmək vacibdir.
Gəzmək qabiliyyəti
Şəxsdən soruşun:
- Gəzə bilirsizmi?
- Gəzinti vasitəsi ilə gəzirsiniz, amma uzun məsafələrə getməkdə çətinlik çəkirsiniz?
Şəxs:
- Gəzə bilməyə və hərəkət üçün ancaq əlil arabasından istifadə edə bilər
- Gəzinti vasitəsi ilə yeriyə bilər, lakin uzun məsafələrə getməkdə çətinlik çəkə bilər:
- Açıq havada
- Daha böyük binaların içərisində
Jalus ilə tanış olun
Jalus 23 yaşındadır və dağlarda yaşayır. Zəlzələdən sonra baş verən torpaq sürüşməsində ayaqları əzilib. Dizindən yuxarı bir ayağını, dizindən aşağı digər ayağını isə amputasiya etmək üçün təcili əməliyyat olunub.
Hazırda Jalus gəzə bilmir və əlil arabasına ehtiyacı var.
Kali ilə tanış olun
Kalinin artriti var və çox vaxt yeriyərkən belində və dizlərində ağrılar olur.
Kali qapalı məkanda qısa məsafələrə gəzərkən gəzinti çərçivəsindən istifadə edir.
Kali çöldə hərəkət etməsinə kömək etmək üçün əlil arabasından istifadə edir.
Əlil arabasından istifadə növü
Əgər şəxs əlil arabasından faydalanacaqsa, onun qısa və ya uzunmüddətli istifadəsi üçün əlil arabasına ehtiyacı olub-olmadığını bilmək vacibdir.
Sual
Kalinin açıq havada gəzməkdə yaşadığı çətinlik uzun yoxsa qısamüddətlidir?
Uzunmüddətli düzgündür!
Kalinin davam edən səhhət problemi var və o, uzun müddət əlil arabasından istifadə etmək açıq havada gəzməkdə ona kömək edəcək.
Jalusu xatırlayırsınız?
Jalus təzəlikcə əməliyyat olunub və yeriyə bilmir. Onun əlil arabasına ehtiyacı var və amputasiyaları sağaldıqdan sonra protez ayaqlarla yeriməyi öyrənəcək.
Jalus və reabilitasiya qrupu ilə birlikdə onun qısa və ya uzunmüddətli istifadəsi üçün əlil arabasından faydalanıb-faydalanmayacağını müəyyən etmək vacibdir.
Sual
Aşağıdakı ifadələrin doğru və ya yanlış olduğunu seçin.
1. Daha uzun məsafələr üçün Jalusun əlil arabasından istifadə etməsi daha az enerji tələb edə bilər və daha sürətli ola bilər.
Bəli cavabı doğrudur!
Əgər bir insanın hər iki ayağı amputasiya olunubsa, protez ayaqlarla gəzmək çox enerji tələb edir. Bir çox şəxs qısa məsafələr üçün protez ayaqların, daha uzun məsafələr üçün isə əlil arabasının birgə tətbiqinə üstünlük verir.
2. Jalusa uzunmüddətli əlil arabası vermək onun gəzmək istəyini aradan qaldıra bilər.
Yanlış cavabı doğrudur!
Əlil arabası ilə təmin etmək insanın gəzmək istəyini aradan qaldırmayacaq. Şəxs öz hərəkətlilik seçimləri barədə qərarsız olduqda, onu ətraflarını itirmiş digər şəxslər və reabilitasiya sahəsi üzrə mütəxəssislərlə məsləhətləşməyə təşviq edin.
3. Bir ayağı və ya hər iki ayağı amputasiya olunmuş şəxsin uzunmüddətli hərəkətlilik həllinə ehtiyacı var.
Bəli cavabı doğrudur!
Əlil arabası seçərkən, insanın uzunmüddətli ehtiyaclarını nəzərə alın.
Tənzimlənə bilən uzunmüddətli əlil arabası təmin edin.
Ətraf mühit
Şəxsin əlil arabasından harada və necə istifadə etmək istədiyini öyrənin.
Hərəkətlilik
Sual: Əlil arabasından harada istifadə etmək istərdiniz?
- Evinizin içində
- İcmanız ətrafında
İnsanlar əlil arabasından istifadə etmək istəyə bilərlər:
- Evlərinin içində
- İcmaları ətrafında
- Hər iki halda
Hərəkətliliyə maneələr
İnsanın yaşadığı mühit əlil arabasında hərəkət etməyi çətinləşdirə bilər.
Addımlar
Daşınabilən panduslar aşağıdakı hallarda hərəkətə kömək edə bilər:
- Evə girərkən
- Evin içərisindəki pilləkənlərdə
Dar qapı keçidi
Əlil arabasının ümumi eni qapı keçidinin enindən az olmalıdır. Düzgün seçilmiş (əlavə en ölçüsü olmayan) əlil arabası bu mənada yardımçı ola bilər.
Nahamar relyef
Əgər cığırlar və yollar kələ-kötür və qeyri-bərabərdirsə, nahamar relyef üçün uyğun olan əlil arabası kömək edə bilər.
TAP əlçatanlığın yaxşılaşdırılması məqsədilə küçə və binalarda dəyişiklikləri ehtiva etmir.
Yerdəyişmələr
Sual: Əlil arabasından hansı istiqamətə keçəcəksiniz və ya əlil arabasına haradan keçid edəcəksiniz?
- Çarpayı
- Tualet/Duş/Vanna
- Nəqliyyat vasitəsi
Yerdəyişmənin haradan-haraya olacağını müəyyənləşdirin.
Transfer səthləri eyni hündürlükdə olduqda, köçürmələr daha asan olur.
Yerdəyişmələri öyrədin və digər köməkçi məhsulların kömək edə biləcəyini düşünün.
Sual
1. Çarpayının həddindən artıq hündür olması səbəbindən şəxsin ona keçid etməsində çətinlik yarandıqda, nə yardımçı ola bilər?
Uyğun gələnlərin hamısını seçin.
Əgər a-nı seçmisinizsə, doğrudur!
Yataq ayaqlarını kəsmək yatağın hündürlüyünü azalda və köçürmələri asanlaşdıra bilər.
b və c səhvdir.
Əgər çarpayı çox alçaqdırsa, çarpayı ayaqlarının altına bloklar əlavə etmək faydalıdır. Üzlüklər hündürlüyə çox da təsir etməyə bilər.
2. Tualetə gediş-gəlişi asanlaşdıran köməkçi məhsullar hansılardır?
Uyğun gələnlərin hamısını seçin.
Əgər a, b və c-ni seçdinizsə, haqlısınız!
Transfer lövhələri əlil arabasından tualetə keçməkdə çətinlik çəkən bir insana kömək edə bilər.
Tarazlıqda çətinlik yarandıqda dayaq tutacaqları kömək edə bilər.
Tualet kresloları, köçürməni asanlaşdırmaq üçün tualetin hündürlüyünü tənzimləyə bilər.
Ayaqyoluna giriş mümkün deyilsə, xüsusi bir yerdə yerləşdirilən daşına bilən tualet kreslosu kömək edə bilər.
Əgər şəxs və/və ya baxıcı köçürmə zamanı özünü təhlükəsiz hiss etmirsə reabilitasiya xidmətinə yönləndirin.
Ətraf mühiti daha əlçatan etmək üçün TAP tualet və duş kresloları modulunu , TAP Daşına bilən Pansular modulunu və TAP Yerdəyişmə lövhələri modulunu nəzərdən keçirin.
Artıq əlil arabası olan insanlar üçün
Soruşun:
- Əlil arabası sizə və ehtiyaclarınıza uyğundurmu?
- Əlil arabası düzgün quraşdırılıbmı?
- Əlil arabası işlək vəziyyətdədirmi?
Əgər şəxsin artıq əlil arabası varsa, əlil arabasının ehtiyaclarına uyğun olub-olmadığını öyrənmək üçün ona suallar verin.
Əgər uyğun deyilsə, siz onları yeni əlil arabası üçün qiymətləndirməli və ya ehtiyat hissələrinin təmin edilməsini yaxud təmiri nəzərdən keçirməlisiniz.
Sadə sağlamlıq və oturma qabiliyyəti yoxlamaları
Uyğun əlil arabası seçərkən, bir insanın əlavə ehtiyacı olub-olmadığını öyrənmək vacibdir:
- Yastıqda oturarkən dəri müdafiəsi
- Əlil arabasında təhlükəsiz və rahat oturmaq üçün dəstək
Təzyiq yaraları
Soruşun: Bədəninizdə (məsələn, omba, sağrı nahiyəsi, bel) təzyiq yarası varmı?
Əgər bir insanın bədəninin bir hissəsində əlil arabasına toxuna biləcək təzyiq yarası varsa, bu, ciddi sağlamlıq riskidir.
Əlil arabasında oturmaq vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər.
- Refer the person for wound care
- Şəxsə yaranın üzərinə təzyiq salmaqdan qaçınmağı məsləhət görün.
Təzyiq yaralarının inkişaf riski
Bir insanın təzyiq yaraları riski altında olub-olmadığını öyrənmək üçün aşağıdakı sualları verin:
- Ombanızda, sağrı nahiyənizdə və belinizdə hissiyyat itkisi varmı?
- Ağərlığı sağrı nahiyənizdən digər istiqamətə ötürməkdə (yerdəyişmə etməkdə) çətinlik çəkirsinizmi?
- Keçmişdə təzyiq yarası keçirmisinizmi?
Bəzi insanlar təzyiq yaralarının əmələ gəlməsi riski altındadır. Əgər bir insanın təzyiq yaraları riski varsa , təzyiqi azaldan yastıq verin.
Dördüncü dərsdə təzyiq yaralarından necə qorunmağı öyrətmək barədə daha çox məlumat əldə edəcəksiniz.
Sual
Aşağıdakı insanlardan hansıları təzyiq yaralarının inkişaf riski altındadır?
Uyğun gələnlərin hamısını seçin.
Əgər a və c-ni seçdinizsə, doğrudur!
Verna fiziki cəhətdən zəifdir və ağırlığı sağrı nahiyəsindən digər istiqamətə ötürməkdə çətinlik çəkir. Piterin omba və sağrı nahiyəsində hissiyyat yoxdur. Onların hər ikisi təzyiq yarası riski altındadır və təzyiqi azaldan yastıqla təmin olunmalıdırlar.
b səhvdir
Jalus təzyiq yaraları riski altında deyil. O, tam hissiyyata malikdir və hərəkət edə və yerini dəyişə bilir. Jalus komfort yastığından istifadə edəcək.
Sidik kisəsi / bağırsaq sızıntıları
Soruşun: Sidik və ya nəcis sızması ilə bağlı çətinlik çəkirsinizmi?
Əgər bir şəxs sidik kisəsindən və ya bağırsaqlarından sızma hiss edərsə, yastığı islana və ya çirklənə bilər.
Şəxsi kontinensiyanın qiymətləndirilməsinə, həmçinin müalicə və ya prosesin idarə olunmasına dair tövsiyə üçün yönləndirin.
Kontensens məhsulları paltarları və əlil arabasını qorumaqda yardımçı ola bilər. Onlar həmçinin dərini qorumaqla və qoxunu azaltmaqla rahatlığı qoruyub saxlamağa kömək edir.
İki təzyiqi azaldan yastıq verməyi nəzərinizdə saxlayın ki, biri yuyulub qurudularkən digəri istifadə edilə bilsin.
TAP Özünə qulluq köməkçi məhsulları modulunda sidik saxlama haqqında daha çox məlumat əldə edin.
Ayaq dəstəyinə ehtiyac
Soruşun:
Ayaq dəstəyinə ehtiyacınız varmı:
- Zədədən sonra ayaqlarınızdakı şişkinliyi azaltmaq üçün
- Zədədən sonra dizin bükülməsini məhdudlaşdırmaq üçün
- Dizdən aşağı amputasiyadan sonra dizin arxasını düz saxlamaq üçün
Zədə və ya əməliyyatdan sonra bir şəxs ayaq dəstəyindən aşağıdakılar üçün faydalana bilər:
- Şişkinliyi azaltmaq üçün
- Diz bükülməsini məhdudlaşdırmaq üçün
Əlil arabasına bərkidilmiş ayaq qaldırma mexanizmi kömək edə bilər.
Dizdən aşağı amputasiya olunmuş şəxs dizinin arxasındakı dəstəkdən aşağıdakılar üçün də faydalana bilər:
- Şişkinliyi azaltmaq üçün
- Dizin arxasında tam hərəkətliliyi qoruyub saxlamaq üçün
Bu, dizdən aşağı amputasiya olunmuş bir insanın protez ayaqla yaxşı gəzməsi üçün çox vacibdir.
Sual
Jalusu xatırlayırsınız?
Jalus 23 yaşındadır və zəlzələdə xəsarət aldıqdan sonra dizdən yuxarı və dizdən aşağı amputasiya olunub.
Jalus hansı ayaq dəstəyindən faydalanacaq?
Əgər d və e-ni seçmisinizsə, haqlısınız!
Jalus ayağını dəstəkləmək və dizinin arxasında tam hərəkətliliyi təmin etmək üçün güdül lövhəsindən faydalanacaq. Dizdən yuxarı amputasiya əlil arabası yastığı ilə dəstəklənəcək.
Ayaq qaldırıcıları və ya güdül lövhələri mövcud deyilsə, hərəkətsiz vəziyyətlərdə şəxsin ayağını dəstəkləmək üçün stuldan istifadə etmək olar.
Əlil arabası seçin
Mövcud əlil arabalarını şəxsə göstərin və izah edin
Müvəqqəti və uzunmüddətli istifadə üçün əlil arabaları mövcuddursa, həmin şəxs üçün düzgün əlil arabası növünü seçin.
Əlil arabalarının müxtəlif ölçülərdə olduğunu izah edin.
Unutmayın ki, uşaqlara onların ölçüsünə uyğun əlil arabası lazımdır.
Əlil arabasının enini seçin
Əlil arabasının ölçüsünə uyğunluğunu təsdiqləmək üçün oturacağın enini yoxlayın.
Mövcud olan əlil arabalarından şəxs üçün ən uyğun görünən eni seçin.
Seçilmiş əlil arabasına necə keçəcəyini şəxsə izah edin.
Oturacaq enini yoxlayın
Əlil arabasının düzgün eni şəxsə tam uyğun olmalıdır:
- Əlil arabası çox böyükdürsə, daha kiçik bir ölçü seçin
- Əlil arabası çox dardırsa, daha böyük ölçü seçin
Əlil arabasının düzgün genişliyini necə seçəcəyinizi öyrənmək üçün videoya baxın.
Məşğələ
Cütlərlə işləyərək, bir nəfər əlil arabasında oturmalı və bir nəfər isə uyğunluğunu yoxlamalıdır.
Əlil arabasının uyğun enini seçin. Sonra:
- Enini yoxlayın
- Genişlik uyğun deyilsə, fərqli bir ölçü seçin
Əlil arabasının düzgün ölçüsünü seçməkdə çətinlik çəkdinizmi?
Dik oturma qabiliyyəti
Sual: Əlavə dəstək olmadan oturarkən özünüzü təhlükəsiz hiss edirsinizmi?
İnsanın sağlamlığı, təhlükəsizliyi və rahatlığı üçün onun dik oturma qabiliyyətini yoxlamaq vacibdir.
Dik oturma çətinliyi aşağıdakıları əhatə edir:
- Yan tərəfə düşmək
- İrəli düşmək
- Oturacaqda irəli sürüşmək
- Güclü, nəzarətsiz hərəkətlər səbəbindən əlil arabasında oturmaqda çətinlik
Əgər şəxs özünü rahat hiss etmirsə və ya qollarını dəstəkləmədən dik oturmaqda çətinlik çəkirsə, daha çox dəstəkləyici oturacağa ehtiyac duya bilər. Bunu planda qeyd edin.
Şəxsin ehtiyac duyduğu əlavə dəstəyi təhlükəsiz şəkildə təmin etmək üçün əlavə bilik və bacarığa malik mütəxəssis mövcud olduğu təqdirdə, dəstəkləyici oturacaq üçün yönləndirməni müzakirə edin.
Əgər şəxs özünü təhlükəsiz hiss etmirsə və ya əlil arabasından yıxılma riski varsa, ona əlil arabası verməyin.
Əlil arabası ilə təmin etməyin təhlükəsiz olmadığını izah edin. Onların əlaqə məlumatlarını götürün və təkrar baxış üçün gözləmə siyahısına qeyd edin.
Sual
Əlil arabasında oturan bu adama baxın.
Cümlələrdən hansı doğru və ya yanlışdır?
1. Şəxs dik oturur.
Yanlış cavabı doğrudur!
Şəxs bir tərəfə əyilmiş vəziyyətdədir.
2. Şəxs oturarkən, ombası, kürəyi və çiyinləri arxalığın mərkəzindədir.
Yanlış cavabı doğrudur!
Şəxs irəli sürüşür və bir tərəfə yıxılır. Onun bel hissəsi və çiyinləri arxa dayaqda deyil.
3. Şəxsin ayaqları düzdür və ayaq dayaqlarına möhkəm basır.
Yanlış cavabı doğrudur!
Şəxs irəli sürüşür və ayaqları ayaq dayaqlarından sürüşür.
4. Bu şəxs əlavə dəstək olmadan rahat və ya təhlükəsiz görünürmü?
Xeyr cavabı doğrudur!
Bu şəxs əlavə dəstək olmadan oturduqda rahat və təhlükəsiz görünmür. O, dik otura bilmir və dəstək üçün hardansa tutunmalıdır. Ayaqları ayaqaltılardan sürüşür.
Əgər bu əlil arabası verilsə, sürüşüb oradan yıxıla bilər.
Şəxsin razılığı ilə dəstəkləyici oturacaq üçün yönləndirin.
Əgər bu mümkün deyilsə, əlil arabası ilə təmin etməyin təhlükəsiz olmadığını izah edin. Onların əlaqə məlumatlarını götürün və təkrar baxış üçün gözləmə siyahısına qeyd edin.
Dəstəkləyici oturacaqlar üçün əlavə tədbirlər haqqında beşinci dərsdə daha çox məlumat əldə edəcəksiniz.